İlginizi Çekebilir
  1. Ana Sayfa
  2. Bilgi
  3. Kertenkele Türleri ve En Büyük Kertenkele Türü
Trendlerdeki Yazı

Kertenkele Türleri ve En Büyük Kertenkele Türü

kertenkele cinsleri

Kertenkele türleri ve cinsleri nelerdir? Büyük kertenkele türünün adı nedir? Kertenkeleler hakkında detaylı bilgiler…

Pullu sürüngenler sınıfında yer alan kertenkelenin, büyük kertenkele türleri dahil yaklaşık 6000 tane çeşidi olduğu düşünülmektedir. Soğuk mevsimlerde yaşayamadıklarından genellikle çöllerde veya tropikal iklimin olduğu bölümlerde yer alırlar. Bu kadar çeşitliliğin içerisinde; devasa büyüklükte olanları, toprağın altında yaşayanları, kayaların arasında gezinenleri, uçan cinsleri ve hatta suda koşan cinsleri bile vardır.

1- Kertenkele Türleri ve Özellikleri Nelerdir?

Yaklaşık 6000 adet kertenkele türlerinin büyük bir çoğunluğu dört ayaklıdır. Az bir kısmı ise 2 ayaklı, çok az bir kısmı ise ayaksızdır. Büyük kertenkele türleri dahil çoğunun ayaklarında 5 tane parmak, her bir parmakta ise tırnaklar mevcuttur. Bunun yanında büyük çoğunluğunun hareketli göz kapakları vardır. Herkesçe bilinen diğer bir özellik olarak, kertenkeleler bir saldırı olması durumunda kuyruklarını bırakabilirler. Kopan kuyruğun yenisi ise kısa bir sürede yerine gelir.

Kertenkele Türleri

Aşağıda en çok bilinen kertenkele türleri listelenmiştir;

1.1- Boncuklu – Benekli Kertenkele

Bu tür, Meksika ve Güney Guatemala’da bulunan, zehri kuvvetli olan kertenkele cinslerinden 2 tanesinden birisidir.

1.2- Bukalemun

Bukalemun dokunduğu noktaya göre renk değişmesi ile ünlü kertenkele türlerinden birisidir. Ayrıca göz hareketleri ve dilleri ile dikkat çekicidir.

1.3- Chuckwalla

İnsanlar için zararsız olan bu türe genellikle Amerika’da rastlanır. Çöl iklimine iyi adapte olmuştur. Soğuk kış aylarında kış uykusuna yatarlar.

1.4- Basilisk Kertenkele

Diğer bir adı yeşil şahmeran olan bu tür, suda yürümesiyle bilinir. Ayakları suya temas ettiği anda parmaklarını kasar ve suyun gerilmesini kullanır, bu sayede su üzerinde koşabilme özelliğine sahiptir.

1.5- Çöl İguanası

Sıcak iklimlerde yaşayan çöl iguanası uzun kuyruklara sahiptir. Renkleri çoğunlukla gri ve açık kahverengidir.

1.6- Fırfır Yakalı Kertenkele

Fiziksel görünüşleri nedeniyle baş ve boyun bölgesindeki katlanmış deriyi tehdit hissettiği veya kur yapmak istediği zaman açabilir.

1.7- Deniz İguanası

Deniz kenarlarında alg (su yosunları) ile beslenen bu tür, deniz sürüngeni olarak bilinen bir kaç türden birisidir.

1.8- Geko Kertenkelesi

Sevimli görünüşleri ve gülüşleri ile ünlü bu türün bazı alt türleri yılan gibidir. Uzun süre yaşayabilir tehdit olması durumunda kuyruklarını bırakabilir. Leopard gecko gibi alt türleri vardır.

1.9- Gila Canavarı

Görünüşleri sizi aldatmasın insanların en çok korktuğu kertenkele türü olan gila canavarı, Dünyanın en zehirli kertenkelesi olarak tarif edilir. Bu tür zamanının %90’ını yer altında geçirir.

1.10- Boynuzlu Kertenkele

Teksas eyaletinde görülen bu türün ilginç bir savunma mekanizması vardır. Tehdit hissettiği anda durur ve gözlerinden kan fışkırtır. Bu türün diğer bir ismi bearded dragon olarak geçer.

1.11- Monitör Kertenkelesi

Monitör kertenkelesi grubunda yer alan bir tür olarak komodo ejderi örnek verilebilir. Bütün kertenkeleler içerisindeki en büyük kertenkele türüdür. Dünya’nın en büyük kertenkele türü olan Komodo ejderinin salyalarında aynı zamanda zehir bulunur.

1.12- Dikenli Şeytan

Avustralya’da yaşayan dikenli şeytan, ıslak ve nemli kumlardaki suyu ayakları yardımıyla emer ve ağzına taşır.

Yukarıdaki türler dışında bir çok kertenkele türü (alt türleri vs.) bu listeye eklenebilir. Örneğin kelerler (dikenli keler), Van kertenkelesi, Kars kertenkelesi (lacerta agilis), Kayseri kertenkelesi vs. gibi birçok kertenkele alt türü mevcuttur.

2- En Büyük Kertenkele Türü Hangisidir?

Genellikle bulmacalarda çıkan bu sorunun cevabı; Dünya’nın en büyük kertenkele cinsi, Komodo Ejderidir. Uzunlukları 3 metreye bulabilir ve ağırlıkları ortalama olarak 70 kg civarındadır. Bu canlı çok iyi bir yüzücü ve tırmanıcıdır. İnsanların korkması kaçınılmazdır.

Büyük kertenkele türü
En Büyük Kertenkele Türü

Komodo ejderi, aynı zamanda bir leş yiyicidir. Manda, geyik ve yaban domuzu gibi iri hayvanları yiyebilir. Dünya’nın en büyük kertenkele türü olan komodo ejderi, aslında çok yavaş hareket eder. Bu hayvan avını yakalamak için zehirli salyalarını kullanır. Avını uygun bir anda bir kere ısırdıktan sonra salyaları içerisinde bulunan zehrin etkisini göstermesini bekler. Adeta sabırla bekleyen komodo ejderinin bekleme süresi, saatler ve hatta günler sürebilir. Nihayet zehrin etkisi ile ölen iri hayvanın etini ısırarak kopartır ve midesine indirir.

3- Hangi Tür Kertenkele Ne İle Beslenir?

Antarktika kıtası hariç bütün kıtalarda yer alan kertenkeleler, yaşadıkları bölgeye göre çeşitli yiyeceklerle beslenirler. Genel olarak özetlenirse; böcek, hamam böceği, sinek, çekirge, örümcek, karınca, akrep, yumurta, et, meyve, bitki gibi yiyecekler tüketirler.

3.1- Haşarat İle Beslenenler

Birçok kertenkele cinsi doğada haşaratlar ile beslenir. Sinek, solucan, çekirge, karınca, örümcek ve hamam böcekleri menülerindeki vazgeçilmez yiyecekler arasında yer almaktadır. Özellikle ufak kertenkele cinsleri ve çit kertenkelesi haşaratlar ile beslenmektedir. Bu türler genelde Mangrov ormanlarında yaşarlar.

3.2- Yumurta İle Beslenenler

Belgesellerde kertenkelelerin suları akıtarak yumurta yediklerini görmüşsünüzdür. Yakalaması ve yemesi kolay olan yumurtalar iştahlarını kabartır. Gila canavarı ve komodo ejderi bunlara örnektir.

3.3- Et ve Hemcinsleri İle Beslenenler

Bazı kertenkeleler kendi türleri dahil diğer kertenkeleleri yiyerek beslenirler. Bu türler aynı zamanda böcekleri ve diğer et türlerini de tüketirler. Fareler, kuşlar, yılanlar, böcekler onlar için kolay avlardır. Özellikle en büyük kertenkele türü olan komodo ejderi avlarını ısırdıktan sonra öldürür ve leşini yer.

3.4- Meyve ve Bitki İle Beslenenler

Yeşil iguana gibi kertenkele türleri et yerine çiçek, yaprak ve meyve tüketmeyi tercih eder. Bu tür etobur değildir, otoburdur.

4- Türkiye’deki Kertenkele Türleri

Bütün mevsimlerin yaşandığı ülkemizde yine çok çeşitli kertenkele türleri vardır. Türkiye sürüngenleri içerisinde yaklaşık 66 çeşit kertenkele türü olduğu düşünülmektedir. Bu türleri incelemek için Sayın Okan Çetin’in rehberini inceleyebilirsiniz. Kendisi hem Türkiye’deki kertenkele türlerini listelemiş hemde türleri ayırt etme rehberi hazırlamıştır. İncelemek için Buraya Tıklayın.

4.1- Türkiye’de Zehirli Kertenkele Var mı?

Zehirli Kertenkele Türleri
Zehirli Kertenkele Türleri

Dünya’da sadece iki türde zehirli kertenkele vardır. Bunlarda Gila canavarı ve Meksika benekli kertenkelesidir. Bu türler ise Amerika’da bulunmaktadır. Ülkemizde bazen yeşil kertenkelelerin zehirli olduğu düşünülmektedir ancak bu yanlış bir bilgidir. 

5- Evcil Kertenkele Cinsleri

Aşağıda evde beslenen ve insanların yaşam alanına uygun olan bazı kertenkele türleri listelenmiştir;

  • Bukalemun
  • Anolis
  • Gün Geko
  • Çin Su Ejderi (Chinese water dragon)
  • Tepeli Geko
  • Leopar Geko
  • Afrika İri Kuyruk Geko
  • Sakallı Ejder

Kaynaklar:

1- Kertenkele Hakkında Bilgiler (wikipedia.org)

2- Kertenkele Türleri (bioexpedition.com)

3- Kertenkeleler Doğada Ne Yiyor (animals.mom.me)

4- Evcil Kertenkele Türleri (wideopenpets.com)

5- Photo by Georg Auffarth on Unsplash

Yorum Yap